Türkiye Cumhuriyeti

Kuala Lumpur Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Malezya, 18.01.2017

Malezya’nın Siyasi Görünümü

 

Malezya bağımsızlığını 31 Ağustos 1957 yılında İngiltere’den kazanmıştır. Devletin kuruluşunda “Malaya Federasyonu” olan ismi 1963 yılında Sabah, Sarawak ve Singapur’un katılımıyla “Malezya” olarak değiştirilmiştir. Singapur, 1965 yılında federasyondan ayrılmıştır. 

 

Malezya federal anayasal monarşiye dayalı parlamenter demokrasi sistemiyle yönetilmektedir. Anayasal monarşi hem federal düzeyde hem de eyaletler seviyesinde uygulanmaktadır. Federal anayasa tarafından federasyonun yönetim gücü; yasama, yürütme ve yargı arasında paylaştırılmıştır. Kuvvetler ayrılığı prensibi eyaletler düzeyinde de uygulanmaktadır. Her eyaletin ayrıca bir anayasası, 5 yılda bir yapılan seçimlerle yenilenen parlamentosu ve başbakanı bulunmaktadır. Federal yasalar eyalet yasalarının üstündedir.

  

Devlet Başkanı Kraldır (Yang di-Pertuan Agong - Paramount Ruler). Kral, aynı zamanda Silahlı Kuvvetler Başkomutanıdır ve federal bölgeler olan Kuala Lumpur, Putrajaya ve Labuan ile valilikle yönetilen dört eyalette dini kurumların başıdır (Diğer eyaletlerde ise dini kurumların başı sultanlardır). Kral, dokuz eyalet sultanının oluşturduğu “Malay Sultanları Konseyi” tarafından ve konsey üyeleri arasından, rotasyon usulüyle beş yılda bir seçilmektedir. Malezya’nın 13. Kralı Mizan Zainal Abidin'in görev süresi 12 Aralık 2011 tarihinde sona ermiş, Kedah Sultanı Abdul Halim Mu'adzam Shah 14. Malezya Kralı olarak 13 Aralık 2011 tarihinde yemin ederek görevine başlamıştır. 84 yaşındaki yeni Kral, 1970-1975 yılları arasında da bu görevde bulunmuştur. 

 

Kral, “yürütme”nin başıdır, ancak yetki Başbakan başkanlığındaki Bakanlar Kurulu tarafından kullanılmaktadır. Kral, parlamento üyeleri arasından Başbakanı ve Başbakanın tavsiyesi üzerine yine parlamento üyeleri arasından Bakanları ve Bakan Yardımcılarını atar.

 

Devletin resmi dini İslam’dır, ancak diğer inançlar anayasal güvence altına alınmıştır.

 

Anayasaya göre federasyonun yasama yetkisi parlamentoya (Federal Meclis) verilmiştir. Parlamento, Temsilciler Meclisi (Dewan Rakyat) ve Senato (Dewan Negara) olarak iki kamaradan oluşmaktadır. Yasaların kabulü için her iki kamara tarafından kabulü ve anayasada başka türlü belirtilmediyse, kralın onayı gerekmektedir. Temsilciler Meclisi 5 yılda bir yapılan genel seçimlerle halk tarafından belirlenen 222 üyeden oluşmaktadır (21 yaşını doldurmuş tüm Malezya vatandaşlarının oy kullanma hakkı vardır). Senato 70 üyelidir. Bunların 44’ü kral tarafından atanır, 26 üye ise Eyalet Meclisleri tarafından seçilir. Senatörler üç yıllığına belirlenmekte ve görev sureleri üç yıl daha uzatılabilmektedir.

 

Yargı yetkisi kıdem sırasına göre Federal Mahkeme, Temyiz Mahkemesi, Malaya Yüksek Mahkemesi (Malezya yarımadasından sorumlu), Sabah ve Sarawak Yüksek Mahkemesi (Borneo adasındaki iki eyaletten sorumlu) ve diğer alt mahkemelere verilmiştir. Baş Yargıç, yargının ve Federal Mahkemenin başıdır. Baş Yargıç, Temyiz Mahkemesi Başkanı, iki Yüksek Mahkemenin Baş Hakimleri, Federal Mahkeme ve Temyiz Mahkemesi hakimleri Başbakanın tavsiyesi üzerine ve Sultanlar Konseyi’ne (9 Sultan+4 Vali) danışmak suretiyle, Kral tarafından atanır.

 

Malezya 1973 yılından bu yana Ulusal Cephe (Barisan Nasional, BN) koalisyon hükümeti tarafından yönetilmektedir.